Kinara wa Umoja wa Afrika · 2026–2030
Mhe. Dkt. Samia
Suluhu Hassan
Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Aliteuliwa na Mkutano wa Umoja wa Afrika wa Wakuu wa Nchi na Serikali mwezi Februari 2026 kuwa Kinara wa Afya ya Mama na Mtoto, chini ya Uamuzi AU/Feb. 15(39th AU Ordinary Assembly).
Jukumu- 55
- Nchi Wanachama wa Umoja wa Afrika zinashiriki katika Ramani ya NjiaDecision AU/Feb. 15(39th AU Ordinary Assembly)
Lengo
Jukumu hili ni la nini
Kuhamasisha uongozi na dhamira ya kisiasa ya ngazi ya juu, ufadhili wa ndani na wa washirika, msaada wa utekelezaji na uwajibikaji ili kuharakisha maendeleo katika afya ya mama, ya mtoto mchanga, ya mtoto na ya balehe, na kuendeleza ufikiaji wa SDG 3.1 na SDG 3.2 katika Nchi Wanachama wa Umoja wa Afrika.
Msaada huongezwa kwa nchi zinazobeba mzigo mkubwa zaidi wa vifo vinavyozuilika vya mama, vya watoto wachanga na vya watoto. Nchi Wanachama zote 55 ni sehemu ya Ramani ya Njia; tofauti kati yao ni kiwango na aina ya msaada, si ushiriki.
Ramani ya Njia ni mfumo wa uongozi wa kisiasa na kuharakisha utoaji huduma, si sera mpya ya RMNCAH wala programu sambamba ya utekelezaji. Inalenga pale ambapo Kinara anaongeza thamani ya kipekee: uongozi wa kisiasa wa ngazi ya juu na kuitisha, uwajibikaji, uoanishaji na uhamasishaji wa ufadhili, na usimamizi ulioratibiwa wa utekelezaji.
Kanuni elekezi
Kanuni tano zinaongoza kila uamuzi
- 01
Uongozi wa Kiafrika, umiliki wa Nchi Wanachama na ushirikiano ulioaoanishwa
Nchi Wanachama zinaongoza upangaji wa vipaumbele vya kitaifa, ufadhili na utekelezaji. Kinara hutoa uongozi wa kisiasa na uwezo wa kuitisha; Africa CDC huratibu msaada wa kitaalamu wa bara; washirika huoanisha nyuma ya vipaumbele na mifumo inayomilikiwa na nchi.
- 02
Msaada wa nchi unaozingatia usawa na wenye tofauti
Nchi Wanachama zote 55 ni sehemu ya Ramani ya Njia, huku msaada ukitofautishwa kulingana na mzigo, mwelekeo wa SDG, mapengo ya huduma na ya usawa, uhafifu, migogoro na machafuko ya kibinadamu, vikwazo vya ufadhili na vya utekelezaji, na mahitaji na utayari wa nchi.
- 03
Imarisha mifumo iliyopo, si miundo sambamba
Ramani ya Njia inajengwa juu ya mipango ya kitaifa, taasisi, mifumo ya ufadhili na mifumo ya uratibu. Uunganishaji hupunguza marudio yasiyohitajika katika upangaji, usimamizi, mifumo ya taarifa na uratibu unaoathiri huduma zilezile za mstari wa mbele.
- 04
Panua hatua zilizothibitika na jumuishi katika mnyororo mzima wa huduma
Nchi husaidiwa kupanua hatua zenye matokeo makubwa kuanzia jamii na huduma za afya ya msingi hadi huduma za rufaa. Uunganishaji unahitaji njia zilizoratibiwa, mwendelezo wa taarifa, rufaa shirikishi na uwajibikaji ulioaoanishwa ili watu wasipotee kati ya programu.
- 05
Fadhili kwa matokeo, wajibika kwa utoaji huduma na jifunze mfululizo
Rasilimali huoanishwa na vipaumbele vya kitaifa na matokeo yanayopimika, huku ufadhili wa ndani ukiimarishwa na msaada wa kichocheo na wa washirika. Ushahidi hutumika kufuatilia ahadi, kuchochea hatua za kurekebisha na kuharakisha upanuzi wa kinachofanya kazi.
Mfumo
Malengo matatu ya kimkakati
Ramani ya Njia inageuza Nadharia yake ya Mabadiliko kuwa malengo matatu yanayoimarishana, ikiunganisha jukumu la kisiasa na la kuitisha la Kinara na ufadhili, uwajibikaji na msaada wa kitaalamu ulioratibiwa unaohitajika kuharakisha matokeo ngazi ya nchi.
- SO-1
Kuhamasisha uongozi wa kisiasa na ushirikiano kwa ajili ya uwajibikaji bora
Hutumia uongozi wa kisiasa na uwezo wa kuitisha wa Kinara wa Umoja wa Afrika wa MCH kuimarisha uwajibikaji na kuharakisha hatua kuhusu RMNCAH na Sifuri Tatu.
Inalenga
- 1Uongozi wa kisiasa wa ngazi ya juu na utetezi endelevu kwa RMNCAH na Sifuri Tatu
- 2Mfumo wa bara wa uwajibikaji na ushahidi unaosimamia Jedwali la Matokeo na Dashibodi ya RMNCAH
- 3Kutambua na kukuza uongozi na ubunifu unaoongozwa na Waafrika
- SO-2
Kuhamasisha na kuoanisha uwekezaji na mifumo ya utoaji huduma kwa RMNCAH
Huweka ufadhili, bidhaa, ushirikiano na mifumo ya kidijitali inayohitajika kugeuza vipaumbele vya kitaifa vya RMNCAH kuwa utekelezaji.
Inalenga
- 1Kugeuza vipaumbele vya kitaifa kuwa Hoja za Uwekezaji za RMNCAH zenye gharama zilizokadiriwa na zilizo tayari kutekelezwa, zikiunganishwa na ufadhili wa ndani na msaada wa washirika ulioaoanishwa
- 2Kuhakikisha upatikanaji wa uhakika wa dawa, chanjo na bidhaa nyingine zinazookoa maisha kupitia manunuzi imara, ununuzi wa pamoja na utengenezaji barani Afrika
- 3Kuendeleza uwekaji kidijitali wa huduma za afya ya msingi ili kuimarisha utoaji huduma, rufaa, minyororo ya ugavi na matumizi ya data kwa wakati
- SO-3
Kuharakisha utekelezaji wa nchi wa hatua za RMNCAH zenye matokeo makubwa
Hutoa msaada wa kitaalamu ulioratibiwa kwa nchi zinazohitaji msaada wa ziada ili kupanua hatua zilizothibitika za RMNCAH na kuzidumisha.
Inalenga
- 1Kusaidia utekelezaji na upanuzi wa nchi wa hatua za RMNCAH zenye matokeo makubwa katika mnyororo mzima wa huduma
- 2Kuendeleza watumishi wa RMNCAH, mgawanyo wa haki, motisha na kuwabakisha, pamoja na kuimarisha uwezo wa wahudumu wa afya ngazi ya jamii
- 3Kuimarisha uwezo wa utekelezaji na kujifunza Kusini–Kusini kupitia Kituo cha Umahiri cha RMNCAH cha Afrika kinachopendekezwa nchini Tanzania
Uongozi
Uongozi wa kisiasa, usimamizi na msaada wa kitaalamu, vikiwa vimetenganishwa
Muundo unatenganisha uongozi wa kisiasa, usimamizi wa utekelezaji na msaada wa kitaalamu huku ukihifadhi umiliki wa Nchi Wanachama. Nchi Wanachama zinamiliki na kuongoza ufadhili na utekelezaji wa kitaifa muda wote.
| Mhusika | Jukumu | Madhumuni |
|---|---|---|
| Kinara wa Umoja wa Afrika wa MCH | Uongozi wa kisiasa | Hutoa uongozi wa kisiasa wa ngazi ya juu; huitisha Wakuu wa Nchi na Serikali; huitetea RMNCAH na Sifuri Tatu; huhamasisha ahadi za kisiasa na za ufadhili; hukuza uwajibikaji wa wenzao; na huwasilisha maendeleo kupitia vyombo husika vya sera vya Umoja wa Afrika. |
| Sekretarieti ya Kinara wa Umoja wa Afrika wa MCH | Usimamizi wa utekelezaji | Yenye makao Tanzania na inayoongozwa na Mshauri Maalum wa Kinara au mteule mwingine mwandamizi. Huandaa na kufuatilia ushiriki wa ngazi ya juu; huongoza utetezi na mawasiliano ya kimkakati; hufuatilia ahadi za kisiasa, za ufadhili na za washirika; husaidia utafutaji wa rasilimali; husimamia utekelezaji na utendaji wa Ramani ya Njia. |
| Africa CDC | Uratibu wa kitaalamu | Huongoza uratibu wa kitaalamu wa bara na msaada wa utekelezaji kwa Nchi Wanachama, ikitumia idara zake za kitaalamu, Vituo vya Uratibu vya Kikanda na mifumo ya bara ya afya ya msingi, watumishi, ufadhili, afya ya kidijitali, chanjo, upatikanaji wa bidhaa na manunuzi. Hutoa uongozi wa kitaalamu kwa Kichocheo cha Ufadhili wa RMNCAH. |
| Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania | Makao ya kitaasisi | Hutoa makao ya kitaasisi na msaada wezeshi kwa Sekretarieti, ikijumuisha ushiriki wa wizara na taasisi za umma, msaada wa kidiplomasia na wa itifaki, mipango ya kiutawala, na uhusiano na taasisi za Umoja wa Afrika na washirika. Huwezesha kuanzishwa kwa Kituo cha Umahiri cha RMNCAH cha Afrika kinachopendekezwa. |
| Tume ya Umoja wa Afrika | Mshikamano wa sera | Hutoa uhalali wa kitaasisi na mshikamano wa sera; huoanisha Ramani ya Njia na Ajenda 2063 na mifumo husika ya Umoja wa Afrika ikijumuisha Ramani ya Njia ya Afya ya Umoja wa Afrika hadi 2030 na CARMMA-Plus; na huwezesha utoaji taarifa kupitia vyombo husika vya sera. |
| Nchi Wanachama | Umiliki na utoaji huduma | Zinamiliki na kuongoza utekelezaji nchini. Huamua vipaumbele vya kitaifa, huingiza ahadi za Ramani ya Njia katika mipango ya kitaifa ya RMNCAH na mifumo ya uwekezaji, huhamasisha rasilimali za ndani, huratibu washirika kupitia mifumo iliyopo ya kitaifa, hutekeleza hatua na kutoa taarifa za maendeleo. |
| Jumuiya za Kiuchumi za Kikanda | Msaada wa kikanda | Husaidia mazungumzo ya sera ya kikanda, kuweka vipaumbele vya bara katika muktadha, kujifunza kwa wenzao, ushirikiano baina ya nchi na kubadilishana kitaalamu, zikifanya kazi pamoja na Vituo vya Uratibu vya Kikanda vya Africa CDC. |
| Washirika wa maendeleo, wa kitaalamu na wa ufadhili | Msaada ulioaoanishwa | Husaidia utekelezaji nchini kupitia ufadhili, utaalamu, bidhaa, ushahidi na uwezo wa utekelezaji, ukioanishwa na vipaumbele vya Nchi Wanachama na mifumo ya kitaifa. Ahadi na michango ya washirika hufuatiliwa kupitia mfumo wa uwajibikaji wa Ramani ya Njia. |
Uwajibikaji
Kutoka ushahidi hadi hatua hadi matokeo
Mzunguko wa hatua nne unaunganisha utendaji wa nchi na hatua za kitaalamu na za kisiasa. Masuala hushughulikiwa kwanza kupitia mifumo ya kitaifa; yale yanayohitaji hatua za kisiasa huinuliwa kwa Kinara.
- 01
Uthibitishaji na hatua za nchi
Nchi Wanachama huthibitisha utendaji, hupitia vifo, utayari wa huduma, ufadhili na vikwazo vya utekelezaji, na huanzisha hatua za kurekebisha kupitia mifumo ya kitaifa na ya ngazi za chini.
- 02
Mapitio ya kitaalamu ya Africa CDC
Africa CDC, ikisaidiwa na Vikundi vya Kazi vya Kitaalamu husika na washirika, hukusanya ushahidi, hupitia mapengo ya utekelezaji na ya ufadhili, na huratibu msaada wa kitaalamu na hatua za kurekebisha.
- 03
Kuinua na ushiriki wa kisiasa
Vikwazo visivyotatuliwa vinavyohitaji hatua za kisiasa za ngazi ya juu huinuliwa kupitia Sekretarieti hadi kwa Kinara kwa ajili ya ushiriki wa kisiasa, uwajibikaji na utafutaji wa rasilimali.
- 04
Ufuatiliaji na matokeo
Ahadi na hatua za kurekebisha zilizokubaliwa huandikwa na kufuatiliwa kupitia mapitio yanayofuata ya Jedwali la Matokeo na Dashibodi, ikifunga mzunguko kutoka ushahidi hadi hatua hadi matokeo.
Vikundi vitatu vya Kazi vya Kitaalamu
Vikundi vitatu vya Kazi vya Kitaalamu vinavyowiana na Malengo ya Kimkakati ya Ramani ya Njia hutoa uratibu wa kitaalamu, hupitia maendeleo, hubaini mapengo ya utekelezaji na kupendekeza hatua za kurekebisha. Hukutana kila robo mwaka kwa pamoja kupitia maendeleo na kuinua vikwazo vya kimkakati visivyotatuliwa kwa hatua za ngazi ya juu.
Mapitio huru
- 2028Mapitio ya Katikati ya Kipindi
- Kutathmini utekelezaji, ufadhili, matokeo na vikwazo na kupendekeza marekebisho kwa kipindi kilichobaki.
- 2030Tathmini ya Mwisho
- Kutathmini utendaji kwa ujumla, matokeo, uendelevu na uwekaji katika mfumo rasmi, na kuongoza ajenda ya bara ya baada ya 2030.
Usimamizi wa hatari
Daftari hai la hatari, linalopitiwa angalau mara mbili kwa mwaka, linashughulikia hatari za kisiasa, za ufadhili, za utekelezaji, za uongozi, za data, za uoanishaji wa washirika, za uhafifu, migogoro na machafuko ya kibinadamu, za mnyororo wa ugavi, za usawa na za sifa. Kila hatari muhimu ina mmiliki, hatua za kupunguza na kichocheo cha kuinua.